Preadviezen

De meest recente preadviezen verschenen in 2025 met als thema: Vertrouwen is goed, controle is beter? In 2026 verschijnen preadviezen over het thema De uitvoerbaarheid van wet- en regelgeving onder druk

Over de preadviezen

Preadviezen zijn diepgaande, vooruitstrevende juridische adviesrapporten over actuele thema’s, opgesteld door experts om de discussie te stimuleren en richting te geven aan de juridische ontwikkeling in Nederland. Het doel is om een basis te vormen voor het jaarcongres en de meningsvorming onder juristen.

De NJV heeft een lange geschiedenis van preadviezen. Sinds 1947 houden we onze preadviezen bij.

Historisch overzicht Preadviezen

Een historisch overzicht van onze preadviezen van 1947 tot nu.

2020-2024

2024
Value, effect, and potential of the EU Charter of Fundamental Rights in the Dutch legal order
Preadviseurs: Prof. Janneke Gerards, Prof. Kasper Jansen, Prof. Femke Laagland, Dr Hanna Sevenster, Prof. Pieter Verrest
2023 ’s Hertogenbosch
Klare taal
Preadviseurs: Prof. mr. Willem van Boom, Drs. Geerke van der Bruggen, Mr. dr. Tirza Cramwinckel, Dr. Henk Pander Maat, Prof. dr. Ted Sanders en Mr. dr. André Verburg
2022 Utrecht
De repressieve samenleving vanuit strafrechtelijk, bestuursrechtelijk en civielrechtelijk perspectief
Preadviseurs: Prof. mr. Tom Barkhuysen, Mr. dr. Johannes Bijlsma, Mr. dr. Michiel van Emmerik, Prof. mr. Stijn Franken, Prof. dr. mr. Petra van Kampen, Prof. mr. dr. Anne Keirse, Prof. dr. mr. Vanessa Mak
2020 Den Haag
De toekomst van de jurist, de jurist van de toekomst
Preadviseurs: prof. mr. dr. A. Berlee, prof. dr. mr. M.A.P. Bovens, mr. J. Buiting, prof. mr. dr. A.R. Mackor, prof. mr. dr. E. Mak, mr. J. Silvis, prof. mr. dr. ir. T.F.E. Tjong Tjin Tai
Vanwege de COVID-19 overheidsmaatregelen die in 2020 en 2021 van toepassing waren, heeft het jaarcongres over dit preadvies pas plaatsgevonden in 2021.

2010-2019

2019 Arnhem
De grenzen voorbij
Preadviseurs: prof.mr. dr. C.J.M. Arts, dr. L.J.M. Boer, prof. mr. M.W. Scheltema, mr. dr. M.H.A. Strik, prof. dr. A.B. Terlouw, prof. dr. W. Werner
2018 Amsterdam
Herijking van de juridische opleidingen
Preadviseurs: prof. mr. M.J.A.M. Ahsmann, prof. mr. H.K. Elzinga, mr. K.J. Kraan, prof. mr. E. Niemeijer, prof. mr. F.W.J.M. Schols, mr. B. Snijder-Kuipers, prof. mr. J.E. Soeharno, prof. mr. J.W. Winter
2017 ‘s-Hertogenbosch
Afscheid van de klassieke procedure?
Preadviseurs: prof. mr. L.M. Coenraad, mr. P. Ingelse, prof. mr. B.J. van Ettekoven, prof. mr. dr. A.T. Marseille, prof. mr. J.H. Crijns en mr. dr. R.S.B. Kool
2016 Haarlem
Homo Digitalis
Preadviseurs: mevr. prof. mr. E.M.L. Moerel, mevr. prof. mr. J.E.J. Prins, mevr. prof. mr. M. Hildebrandt, dhr. prof. mr. T.F.E. Tjong Tjin Tai, dhr. prof. mr. G-J. Zwenne en dhr. prof. mr. A.H.J. Schmidt
2015 Zwolle
Kwaliteit als keuze: kwaliteit(sbeoordeling) van rechtspraak, wetgeving en rechtswetenschappelijk onderzoek
Preadviseurs: mevr. mr. dr. R.H. de Bock, dhr. mr. dr. P.J.P.M. van Lochem en dhr. prof. dr. R.A.J. van Gestel
2014 Den Haag
Crises, rampen en recht
Preadviseurs: prof. mr. dr. E.R. Muller, prof. mr. T. Hartlief, prof. mr. dr. B.F. Keulen en prof. dr. H.R.B.M. Kummeling
2013 Breda
Immuniteiten: Het recht opzijgezet?
Preadviseurs: prof. mr. R.J.B. Schutgens, prof. mr. dr. A.J. Verheij, prof. mr. E. van Sliedregt, prof. dr. N.J. Schrijver
2012 Rotterdam
Waarheid en waarheidsvinding in het recht
Preadviseurs: mr. M.A. Loth, prof. mr. dr. G. de Groot, mr. dr. A. Gerbrandy, prof. mr. M.S. Groenhuijsen
2011 Utrecht
Controverses rondom legaliteit en legitimiteit
Preadviseurs: prof. dr. W.J.M. Voermans, prof. mr. M.J. Borgers, prof. mr. drs. C.H. Sieburgh
2010 Amsterdam
Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Preadviseurs: mr. A.J.A.J. Eijsbouts, prof. mr. F.G.H. Kristen, mr. J.M. de Jongh, mr. A.J.P. Schild, prof. mr. L. Timmerman

2000-2009

2009 Arnhem
Humane Biotechnologie en Recht.
Preadviseurs: prof. dr. J. Somsen, mr. dr. J.A. Bovenberg, mr. drs. B.C. van Beers
2008 Dordrecht
Multiculturaliteit en Recht.
Preadviseurs: prof. dr. mr. W. van der Burg, prof. dr. mr. C.J.M. Schuyt, prof. mr. J.H. Nieuwenhuis
2007 Haarlem
Alternatieve regelgeving.
Preadviseurs: prof. dr. W.J. Witteveen, prof. mr. I. Giesen, prof. mr. J.L. de Wijkerslooth
2006 Maastricht
Europese Integratie.
Preadviseurs: prof. dr. D.M. Curtin, prof. mr. J.M. Smits, prof. mr. A.H. Klip, prof. mr. J.A. McCahery
2005 Den Haag
Toezicht.
Preadviseurs: prof. mr. A.A. van Rossum, prof. mr. L.F.M. Verhey, prof. mr. N. Verheij
2004 Almere
Het advies en de rol van de adviseur.
Preadviseurs: prof. dr. A. Schilder RA, mr. W.H.J.M. Nuijts, prof. mr. S.C.J.J. Kortmann, mr. D.C. Meerburg
2003 Alkmaar
Het opstandige slachtoffer, genoegdoening in strafrecht en burgerlijk recht.
Preadviseurs: prof. dr. A.C. Zijderveld, prof. mr. C.P.M. Cleiren, prof. mr. C.E. du Perron
2002 Utrecht
Herziening van het sanctiestelsel.
Preadviseurs: prof. mr. J. de Hullu, mr. F.W. Bleichrodt, mr. O.J.D.M.L. Jansen
2001 Leiden
De waarde(n) van het sociaal recht: over beginselen van sociale rechtsvorming en hun werking.
Preadviseurs: prof. mr. P.F. van der Heijden, prof. mr. F.M. Noordam
2000 Groningen
De ontwikkeling van de rechtspersonen in het publiekrecht en het privaatrecht.
Preadviseurs: prof. M.J.B.J.M. ten Berge, prof. mr. S.E. Zijlstra, prof. mr. L. Timmerman, mr. F.K. Buijn

1990-1999

1999 ’s-Hertogenbosch
Internationale rechtspraak in Nederlandse rechtsorde.
Preadviseurs: dr. R.A. Lawson, mr. A.W.H. Meij
1998 Rotterdam
Recht en Internet.
Preadviseurs: prof. dr. A.W. Koers, prof. mr. M.V. Polak, prof. mr. Y. Buruma, mr. P.B. Hugenhoftz
1997 Zutphen
Beroep in herziening. Wenselijkheid en inrichting van hoger beroep in bestuursrechtelijke geschillen.
Preadviseurs: mr. R.W.L. Loeb, mr. H.F. van den Haak, mr. J.G. de Vries Robbé
1996 Breda
De uitdijende reikwijdte van de aansprakelijkheid uit onrechtmatig daad.
Preadviseurs: prof. mr. J. Spier, mevrouw mr. A.T. Bolt
1995 Amsterdam
De reikwijdte van fundamentele rechten.
Preadviseurs: prof. mr. E.A. Alkema, prof. mr. H.A. Groen, prof. dr. J. Naeye, prof. mr. P.J. Wattel
1994 Leeuwarden
Herbeziening op (de grondslagen van) het Wetboek van Strafvordering.
Preadviseurs: prof. mr. J. Remmelink, prof. mr. G. Knigge, prof. mr. Th. A. de Roos, mevr. Mr. W. Sorgdrager
1993 Arnhem
Manipuleren met leven.
Preadviseurs: prof. mr. J. de Ruiter, mr. E. Ph. R. Sutorius
1992 Maastricht
Toetsing – Dient de wetgever de mogelijkheid te bieden dat de rechter de formele wet toetst aan de Grondwet en ongeschreven rechtsbeginselen, en zo ja, hoe dient deze mogelijkheid dan te worden uitgewerkt?
Preadviseurs: mr. J.M. Barendrecht, mr. T. Koopmans, prof. mr. L. Prakke
1991 Zwolle
Harmonisatie van procesrecht bij integratie van rechtspraak.
Preadviseurs: mr. J.H. Blaauw, mr. A.F.M. Brenninkmeijer, mr. PC.E. van Wijmen
1990 Utrecht
Artikel 8 EVRM.
Preadviseurs: mr. J. de Boer, prof. mr. M. De Langen, prof. mr. A.H.J. Swart

1980-1989

1989 Tilburg
Positieve discriminatie.
Preadviseurs: prof. mr. B.P. Sloot, mevrouw mr. J.E. Goldschmidt, mr. W.J.P.M. Fase
1988 ‘s-Gravenhage
Gegevensbescherming.
Preadviseurs: prof. mr. D.W.F. Verkade, mr. A. Patijn, mevr. mr. F. Vellinga-Schootstra, mr. P. van Dijken
1987 Amsterdam
1. Onrechtmatige wetgeving.
Preadviseurs: prof. mr. P.J.J. van Buuren, prof. mr. J.E.M. Polak
2. Is het wenselijk maatregelen te treffen tot beperking van de aansprakelijkheid van beoefenaren van vrije beroepen?
Preadviseurs: mr. F.H.A. Arisz, mr. J.G.C. Kamphuisen
1986 Groningen
1. De positie van bedrijfsverenigingen en werknemers, financiers en leveranciers en de fiscus bij surséance van betaling en faillissement van een onderneming.
Preadviseurs: prof. mr. Ch. P. A. Geppaart, mw. mr. W.M. Levelt-Overmars, prof. mr. P.A. Stein
2. Het professionele (functionele) verschoningsrecht.
Preadviseurs: prof. mr. A.G. Lubbers, prof. Mr. J.B.M. Vranken
1985 Haarlem
1. Rechtsvinding overgangsrecht privaatrecht; Brood-NODI-gheden bij de toepassing van de overgangswet Boeken 3, 5 en 6 N.B.W.
Preadviseurs: prof. mr. C.J.H. Brunner, mr. H. Stein
2. De handhaving van de openbare orde in de gemeente; naar een codificatie van ordebevoegdheden.
Preadviseurs: prof. mr. H.Ph.J.A.M. Hennekens, mr. J.J.H. Suyver
1984 Nijmegen
1. Civielrechtelijke, Administratiefrechtelijke of Strafrechtelijke rechtshandeling?; Politiële en Justitiële delicten.
Preadviseurs: prof. mr. G.J.M. Corstens, prof. dr. D. Schaffmeister
2. Deregulering: Deregulering en rechtspleging; Georganiseerde regelgeving; organisatierechtelijke aantekeningen bij deregulering.
Preadviseurs prof. mr. J. Soetenhorst-de Savorning Lohman, mr. H.J. de Ru
1983 Rotterdam
“Tot welke wijzigingen in het Nederlandse Recht dienen de beginselen van behoorlijke rechtspraak, neergelegd in het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden, alsmede in het Internationaal Verdrag, aanleiding te geven?”
Preadviseurs: prof. mr. E.H.M. Hirsch Ballin, prof. mr. P. van Dijk, mr. E.J. Dommering, mr. E.P. von Brücken Fock
1982 Alkmaar
1. Dient de wetgever beperkingen te stellen ten aanzien van de wijze van het verkrijgen van door de rechter in strafzaken te hanteren bewijsmiddelen?
Preadviseurs: mr. L.C.M. Meijers, mr. E. Myjer
2. Bestaat er aanleiding de rechtspositionele verschillen tussen ambtenaren en civielrechtelijke werknemers te handhaven?
Preadviseurs: prof. dr. E.P. de Jong, mr. C.R. Niessen
1981 Assen
1. Dient in de wet een regeling te worden getroffen omtrent kennisneming door de administratieve rechten van geschillen inzake besluiten, die rechtshandelingen naar burgerlijk recht betreffen?
Preadviseurs: prof. mr. J.A. Borman, mr. B.C. Punt
2. Dient de wet voorzieningen te bevatten ten aanzien van de zeggenschap van medewerkers en/of gebruikers in bestuurlijke organen van verenigingen en stichtingen?
Preadviseurs: prof. P.L. Dijk, mr. J. Schepel
1980 Dordrecht
1. Dient de wet regelen te stellen ten aanzien van bepalingen van publiekrechtelijke aard in privaatrechtelijke overeenkomsten met de overheid?
Preadviseurs: mr. N.S.J. Koeman, mr. W. Konijnenbelt
2. Toepassing van Nederlands strafrecht op buiten Nederland begane delicten.
Preadviseurs: mr. R.A.A. Duk, prof. mr. M.R. Mok

1970-1979

1979 Middelburg
1. Dient verandering te worden gebracht in de wijze van voorbereiding en totstandkoming van wetgeving?
Preadviseurs: mr. J.M. Polak, prof. mr. M. Scheltema
2. Algemene Voorwaarden.
Preadviseurs: mr. J.H. Dalhuisen, mr. E.H. Hondius
1978 Zutphen
1. Dient de regeling van cassatie in burgerlijke zaken te worden gewijzigd, en zo ja, in hoeverre en op welke wijze?
Preadviseurs: mr. J.L.W. Sillevis Smitt, mr. G.J. Wiarda
2a. Bescherming van het individu ten opzicht van communicatiemedia, in het bijzonder met betrekking tot ongefundeerde of niet gemotiveerde aantijgingen.
Preadviseur: mr. E. Diemer
2b. Bescherming van het individu tegen ongefundeerde aantijgingen in massamedia.
Preadviseur: mr. P. Mout
1977 ’s-Hertogenbosch
1. In hoeverre kunnen bij het verlenen van subsidie voorwaarden worden gesteld?
Preadviseurs: prof mr. F.H. van de Burg, mr. J.H. van Krefeld
2. “Lifting or piercing the corporate veil”.
Preadviseurs: mr. H.L.J. Roelvink, mr. J.G.C. Raaijmakers
1976 Leeuwarden
1. Zijn er wettelijke regels van preventieve en/of repressieve aard nodig met betrekking tot in groter verband gepleegde strafbare feiten?
Preadviseurs: mr. W.C. van Binsbergen, mr. R. de Waard
2. Dienen er wettelijke regelingen getroffen te worden – en zo ja, welke – met betrekking tot het behartigen van groeps- of algemene belangen door groepen van personen in civiel- en administratiefrechtelijke procedures?
Preadviseurs: mw. mr. Hoogendijk-Deutsch, mr. E.M. Enschede
1975 Roermond
De plaats van de rechtelijke macht in de Nederlandse samenleving.
1. Heeft de rechter een taak in zogeheten politieke zaken?
Preadviseur: mr. M.G. Mulder
2. Taak en positie van de rechterlijke macht in onze samenleving.
Preadviseur: mr. H.L. Wedeven
3. De positie van de rechterlijke macht in de samenleving.
Preadviseur: prof. mr. J.C.M. Leyten
4. De rol van rechtspraak en rechterlijke macht in de democratische samenleving.
Preadviseur: prof. mr. dr. C.J.M. Schuyt
1974 Amsterdam
1. Inkomens- en vermogensbeheer van bejaarden.
Preadviseurs: prof. mr. C.J. van Zeben, W. Heuff, notaris
2. De voorwaardelijke veroordeling.
Preadviseurs: mr. G.E. Mulder, mr. H. Schootstra
1973 Enschede
1. Coördinatie van wetten en verordeningen welke het recht van eigendom van onroerend goed beperken.
Preadviseur: mr. U.G. Schilthuis
2. Coördinatie van de administratieve wetgeving inzake onroerend goed.
Preadviseur: prof. mr. P. de Haan
3. De dissenting opinion in de rechtspraak.
Preadviseurs: mr. H. Drion, jhr. mr. O. de Savornin Lohman
1972 Utrecht
De juridische opleiding.
Preadviseurs: dr. H.F.M. Crombag, prof mr. A. Heijder, prof mr. T. Koopmans, mr. P. Neleman
1971 Breda
1. Internationaal privaatrechtelijke vraagstukken met betrekking tot de echtscheiding.
Preadviseurs: prof. mr. J.E.J. Th. Deelen, prof. mr. J.G. Sauveplanne
2. Zijn nadere wetgevende voorzieningen op het gebied van het tuchtrecht en het tuchtprocesrecht wenselijk?
Preadviseurs: prof. mr. A.A.M. van Agt, mr. O.A.C. Verpaalen
1970 Den Haag
1. Dient de wettelijke regeling omtrent de meerderjarigheid te worden gewijzigd?
Preadviseur: mw. mr. M. Rood-de Boer
2. Welke beginselen betreffende de openbaarheid van vergadering en toegankelijkheid van stukken behoren ten grondslag te liggen aan de wettelijke regelingen op het stuk van de openbare diensten?
Preadviseur: prof. mr. J.G. Steenbeek
3. Hoort de wetgever verdergaande specialisatie in de rechtspleging te verwezenlijken?
Preadviseur: mr. B.W. van Houten